Gà hầm sâm Hàn Quốc (samgyetang): món ấm bụng ngày mưa và tục ăn ngày nóng boknal

Có những ngày Sài Gòn mưa dầm, người mỏi mệt và chỉ muốn một bát gì đó thật nóng. Với người Hàn, câu trả lời thường là gà hầm sâm, hay samgyetang (삼계탕): một con gà nhỏ được hầm nguyên con trong nồi nước dùng trong, thơm mùi sâm. Điều thú vị là ở Hàn Quốc, món này lại được ăn nhiều nhất vào những ngày nóng nhất trong năm. Bài viết giải thích samgyetang là gì, vì sao người Hàn “lấy nóng trị nóng”, cách ăn cho đúng điệu với muối tiêu, và một con gà hầm sâm ở Gogizip nên gọi cho mấy người.

Samgyetang là gì?

Tên món ghép từ ba chữ: sam là sâm, gye là gà, tang là món canh hầm có nước dùng. Hiểu đơn giản, đây là “canh gà hầm sâm”. Cách làm phổ biến ở Hàn Quốc là dùng một con gà non cỡ nhỏ, làm sạch, nhồi vào bụng gạo nếp cùng các nguyên liệu như sâm, táo đỏ, tỏi, rồi hầm lâu cho đến khi thịt mềm rời xương và nước dùng ngả màu trắng đục nhẹ.

Khác với nhiều món Hàn đậm vị cay, samgyetang có vị thanh. Nước dùng ngọt từ xương gà, thơm mùi sâm hơi đăng đắng, phần gạo nếp trong bụng gà chín nhừ, quyện nước hầm, ăn gần giống cháo. Món này thường được nêm rất nhạt khi dọn ra, người ăn tự thêm muối, tiêu theo khẩu vị. Chính sự “mộc” đó làm nên cảm giác ấm bụng, dễ chịu.

Trong nhóm các món canh và món hầm của Hàn, samgyetang thuộc dòng tang, tức món hầm lâu, nước dùng đậm chất xương. Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn sự khác nhau giữa guk, jjigae và tang, hãy đọc bài canh và món hầm Hàn Quốc: jjigae, guk, tang khác nhau thế nào.

Boknal: vì sao người Hàn ăn gà hầm sâm vào ngày nóng nhất?

Người Việt quen ăn món nóng khi trời lạnh, nên khá ngạc nhiên khi biết ở Hàn Quốc, samgyetang “đắt hàng” nhất vào giữa mùa hè. Đó là vì tục boknal (복날), những ngày được coi là oi bức nhất trong năm theo lịch truyền thống. Có ba mốc chính: chobok (đầu), jungbok (giữa) và malbok (cuối), thường rơi vào khoảng tháng Bảy đến giữa tháng Tám dương lịch.

Người Hàn có câu iyeol chiyeol, đại ý “lấy nhiệt trị nhiệt”. Quan niệm dân gian cho rằng giữa mùa nóng, cơ thể ra nhiều mồ hôi, dễ mệt và ăn uống kém, nên cần một món nóng, bổ để lấy lại sức. Vào các ngày boknal, những quán samgyetang nổi tiếng ở Seoul thường có hàng dài người xếp hàng, dân văn phòng rủ nhau đi ăn trưa, các gia đình cũng nấu gà hầm ở nhà.

Ngày nay, quan niệm này được xem như một nét văn hoá hơn là lời khuyên dinh dưỡng. Nhưng cảm giác ngồi bên bát gà nóng, mồ hôi lấm tấm, ăn xong thấy nhẹ người thì ai thử cũng hiểu vì sao tục lệ này vẫn còn đến hôm nay.

Ở Sài Gòn: ăn gà hầm sâm khi nào là hợp?

TP.HCM không có mùa đông, nhưng có những thời điểm gà hầm sâm trở nên rất “đúng bài”:

• Ngày mưa: chiều mưa tầm tã, một bát nước hầm nóng giúp ấm người và tinh thần.
• Khi mệt, chán ăn: vị thanh, mềm, dễ nuốt hơn các món nướng đậm vị. Đây là món nhiều người chọn khi muốn ăn “nhẹ mà no”.
• Bữa trưa thong thả: giống dân văn phòng Hàn đi ăn samgyetang ngày boknal, bạn có thể ghé ăn trưa vì quán mở cửa từ 11:00.
• Đi cùng người lớn tuổi: theo cách nấu truyền thống, gà hầm mềm và nước dùng không cay, phù hợp với người không ăn được món đậm hoặc cay.
• Bữa thịt nướng có người không ăn nhiều thịt đỏ: gà hầm là lựa chọn cân bằng để cả bàn đều có món mình thích.

Cách ăn gà hầm sâm đúng điệu

Lần đầu nhìn nguyên con gà nằm trong nồi, nhiều người lúng túng không biết bắt đầu từ đâu. Dưới đây là cách ăn phổ biến ở Hàn Quốc:

1. Nếm nước dùng trước: hãy húp một thìa khi chưa nêm gì để cảm nhận vị ngọt tự nhiên của gà và mùi sâm.
2. Chuẩn bị chén muối tiêu: ở Hàn, người ta thường để sẵn một đĩa nhỏ muối trộn tiêu. Muối dùng để chấm thịt hoặc nêm thêm vào nước dùng.
3. Tách thịt bằng đũa và thìa: thịt gà hầm rất mềm, chỉ cần dùng đũa kéo nhẹ là rời xương. Xé từng miếng, chấm muối tiêu rồi ăn.
4. Mở bụng gà lấy phần gạo nếp: phần gạo bên trong đã nở mềm, trộn vào nước dùng sẽ thành món giống cháo, rất ấm bụng.
5. Ăn kèm kimchi: vị chua giòn của kimchi, đặc biệt là kimchi củ cải, giúp cân bằng vị thanh của nước hầm.
6. Kết thúc bằng nước dùng: phần nước cuối nồi đậm nhất, nhiều người húp đến giọt cuối.

Về củ sâm trong nồi

Củ sâm trong samgyetang chủ yếu để tạo mùi và vị cho nước dùng. Có người thích ăn luôn vì vị đắng nhẹ, có người để lại. Nếu bạn lo ngại về sâm vì đang mang thai, đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi ăn các món có sâm.

Gà hầm sâm 500k tại Gogizip: một con cho mấy người?

Đây là câu hỏi hay gặp nhất khi gọi món này. Trên thực đơn, Gà hầm nhân sâm Hàn Quốc có giá 500k cho 1 con, chưa gồm VAT 10% (khoảng 550k sau VAT). Món nằm trong nhóm canh, và các món canh tại Gogizip được tặng kèm cơm.

Ở Hàn Quốc, samgyetang thường được phục vụ theo kiểu mỗi người một con gà nhỏ. Khi đi ăn ở Gogizip, cách gọi tùy theo bữa của bạn:

• Ăn như món chính: một con gà hầm cùng cơm tặng kèm là một bữa no cho một người ăn khỏe, hoặc hai người ăn vừa nếu gọi thêm món phụ.
• Ăn kèm thịt nướng: nhiều nhóm gọi một con gà hầm để chia nhau như món canh chung, xen giữa các lượt thịt.
• Nhóm đông: có thể gọi thêm con thứ hai, hoặc kết hợp với một món canh khác để đổi vị.

Để ước lượng phần ăn cho nhóm mình, bạn có thể hỏi nhân viên khi đặt bàn.

Ví dụ gọi món

Bữa trưa hai người, ăn nhẹ: 1 Gà hầm nhân sâm (500k) + 1 Trứng hấp (90k) + 2 Coca/Sprite (2 × 30k = 60k). Tổng 650k, chưa gồm VAT 10%; sau VAT khoảng 715k.

Bữa tối hai người, có thịt nướng: Combo A (599k) + 1 Gà hầm nhân sâm (500k). Tổng 1.099k, chưa gồm VAT 10%; sau VAT khoảng 1.209k. Combo A đã có 400gr thịt heo các loại và tặng 1 Tokbokki, thêm gà hầm là một bữa rất đầy đặn.

Nếu bạn thích trứng hấp, bài trứng hấp Hàn Quốc gyeran jjim có giải thích vì sao món này hợp với cả trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

Gà hầm sâm hay súp sườn bò nhân sâm?

Trên thực đơn Gogizip còn có Súp sườn bò nhân sâm (299k) và Súp sườn bò (230k). Nếu đang phân vân:

• Chọn gà hầm sâm nếu thích vị thanh nhẹ của gà, muốn một món gà hầm nguyên con kiểu truyền thống và định chia cho nhiều người.
• Chọn súp sườn bò nhân sâm nếu thích vị ngọt đậm của xương bò mà vẫn muốn có mùi sâm.
• Chọn súp sườn bò nếu không thích mùi sâm nhưng vẫn muốn một món nước dùng hầm xương.

Ăn gì cùng gà hầm sâm?

Vì vị nước hầm nhạt và thanh, những món ăn kèm có vị chua, giòn hoặc hơi đậm sẽ giúp bữa ăn hài hòa:

• Kimchi và các món banchan: xem thêm bài banchan là gì.
• Bánh xèo hành lá hải sản: món khai vị giòn, hợp chia sẻ, xem bánh xèo hải sản.
• Thịt nướng: nếu đi nhóm, gà hầm là “điểm nghỉ” giữa các lượt nướng, giúp đỡ ngấy.
• Đồ uống: nước ngọt, bia hoặc một chai makgeolli cho bữa tối thư thả. Nếu uống rượu bia, hãy gọi xe hoặc nhờ người đưa về, không tự lái.

Đi ăn gà hầm sâm ở Gogizip: vài điều nên biết

• Giờ mở cửa: 11:00–23:00 mỗi ngày, thuận tiện cho cả bữa trưa và bữa tối.
• Chỗ ngồi: có khu ngoài trời, khu điều hòa mở và phòng điều hòa kín không hút thuốc. Ngày mưa, khu điều hòa sẽ dễ chịu hơn. Xem không gian quán.
• Đậu xe: ô tô đậu miễn phí trước quán; xe máy gửi bãi đối diện (cổng Đông 2 chung cư Garden).
• Đặt bàn: gọi hoặc Zalo 0898 611 611, hoặc qua trang đặt bàn.
• Thực đơn: có 4 ngôn ngữ Hàn–Trung–Việt–Anh, tiện khi đi cùng bạn bè nước ngoài. Xem thực đơn.

Câu hỏi thường gặp về gà hầm sâm

Kết luận

Gà hầm sâm là món của những ngày cần được “chăm sóc”: ngày mưa, ngày mệt, hay đơn giản là khi muốn một bữa ăn ấm và nhẹ nhàng. Từ tục boknal của người Hàn đến chén muối tiêu bên nồi gà, samgyetang mang theo cả một nét văn hoá thú vị. Hãy thử gà hầm nhân sâm tại Gogizip, 93 Đ. Phạm Văn Nghị, Khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Tân Hưng, Hồ Chí Minh. Mở cửa 11:00–23:00, đặt bàn 0898 611 611. Giá chưa gồm VAT 10%.